Uniwersytet Gdański

Konkurs „Cudze chwalicie, swego nie znacie - promocja osiągnięć nauki polskiej” w zamyśle organizatorów ma promować polską naukę. Swoje propozycje nadsyłały uczelnie, zespoły badawcze i sami naukowcy. Do drugiego etapu zakwalifikowano 40 projektów badawczych, najlepsze, mogą liczyć na promocję poprzez publikacje książkowe, internetowe oraz spoty telewizyjne.

W gronie zakwalifikowanych do drugiego etapu znalazły się projekty badawcze: „Opracowanie metody leczenia choroby Sanfilippo (mukopolisacharydozy typu III), dziedzicznej choroby genetycznej z grupy lizosomalnych chorób spichrzeniowych”, kierowany przez prof. dr hab. Grzegorza Węgrzyna a także projekt „Cystapep 1 – nowy antybiotyk”, kierowany przez prof. dr hab. Franciszka Kasprzykowskiego .

 

Organizatorami konkursu są Polska Fundacja Ośrodków Wspomagania Rozwoju Gospodarczego "OIC Poland" oraz Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji.

 

 Konkurs podzielno został na 4 obszary tematyczne:
- nauki humanistyczne i społeczne
- nauki przyrodnicze i medyczne
- nauki ścisłe
- nauki techniczne

Drugi etap przebiegać będzie dwutorowo. Wybrane osiągnięcia oceniane będą równocześnie przez Kapitułę Konkursu oraz przez internautów dzięki sondzie internetowej zamieszczonej na stronie www.topnauka.pl. Efektem pracy Kapituły Konkursu będzie wybór największego osiągnięcia w każdej z czterech dziedzin konkursu. Natomiast internauci przyznają „nagrodę publiczności” w każdym obszarze tematycznym. Rozstrzygnięcie konkursu nastąpić ma w kwietniu 2010 roku.

 

Konkurs jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego - Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007-2013. Bieżące informacje o konkursie można znaleźć na stronie projektu: www.topnauka.pl.

 

Zespół pod kierunkiem profesora Grzegorza Węgrzyna opracował lek na chorobę Sanfilippo, badania znajdują się teraz w fazie prób klinicznych. Lek jest unikalny na skalę światową, jak do tej pory nikomu na świecie nie udało nie tylko odwrócić tej choroby ale nawet zahamować jej przebiegu.

 

Choroba Sanfilippo to poważne, wyniszczające schorzenie prowadzące do śmierci chorego. Należy ono do mukopolisacharydoz (MPS) - rzadkich chorób genetycznych. Na świecie notuje się od jednego na 100 tys. do jednego na 40 tys. urodzeń dzieci dotkniętych tą chorobą. Mukopolisacharydozy mają swoje źródło w mutacjach genetycznych, które powodują brak lub znaczne obniżenie aktywności enzymów niezbędnych do rozkładu mukopolisacharydów (według najnowszej nomenklatury zwanych glikozoaminoglikanami)

 

Substancje te, służą w organizmie m.in. do zapewnienia elastyczności tkanki łącznej i stawów czy w komunikacji międzykomórkowej. W osób zdrowych powinny być rozkładane w lizosomach, u chorych rozkład ten nie następuje i substancje te gromadzą się w lizosomach i przestrzeni międzykomórkowej. Ponieważ produkowane są praktycznie we wszystkich tkankach organizmu więc gromadzenie się ich powoduje stopniowe upośledzenie funkcji praktycznie wszystkich narządów i w efekcie śmierć.

 

Choroba Sanfilippo charakteryzuje się degradacją układu nerwowego. Choroba ma trzy fazy, w pierwszej, tuż po urodzeniu dziecka nie ma żadnych objawów. Po okresie trwającym od kilkunastu miesięcy do kilku lat następuje faza regresu umysłowego połączona z hiperaktywnością w trzeciej fazie sygnały z mózgu przestają dochodzić do poszczególnych organów.

 

Zespół naukowców pod kierunkiem prof. Węgrzyna opracował koncepcję terapii tej choroby polegającą na zablokowaniu ekspresji genów, które kodują enzymy potrzebne do syntezy mukopolisacharydów. Koncepcja ta jest ewenementem na skalę światową. Substancją hamującą drogę przekazywania sygnałów wewnątrz komórki, która potrzebna jest do aktywacji genów syntetyzujących glikozoaminoglikany jest genisteina, którą pozyskać można z soi.

 

Zespół pod kierunkiem profesora Franciszka Kasprzykowskiego opracował substancję wykazująca wysoką aktywność przeciwdrobnoustrojową (nazwana Cystapep 1, objęta ona jest patentem europejskim i amerykańskim.

W latach trzydziestych XX wieku, wraz z odkryciem penicyliny, rozpoczęła się era antybiotyków. Początkowo uważano, że stosowanie antybiotykoterapii pozwoli na opanowanie zakażeń bakteryjnych. Jednak już w latach pięćdziesiątych poprzedniego stulecia okazało się, że antybiotyki przestawały być skuteczne wobec niektórych szczepów bakteryjnych. Zdolność bakterii do niewiarygodnie szybkiej ewolucji pozwoliła im na wykształcenie swoistych mechanizmów obronnych, pozwalających na dezaktywację leku lub jego pozbycie się z komórki.

Niekontrolowane i nagminne stosowanie antybiotyków, zarówno w medycynie jak i w rolnictwie, kosmetologii i produkcji artykułów gospodarstwa domowego doprowadziło do spełnienia się najgorszych przewidywań lekarzy i farmaceutów. Wyizolowano mikroorganizmy niewrażliwe na większość znanych antybiotyków. Do szczególnie groźnych przedstawicieli tego typu bakterii należą: oporny na metycylinę gronkowiec złocisty (MRSA), koagulazonegatywne staphylokoki (CNS; MRSE), wankomycynooporne enterokoki (VRE) i niewrażliwe na penicylinę pneumoki. Bakterie te są odpowiedzialne za wiele groźnych chorób i zakażeń szpitalnych. Wśród nich wymienić można chociażby ciężkie zapalenia płuc, różę, płonicę, anginy, zapalenia wsierdzia, chorobę reumatyczną czy posocznicę.

Dotychczas nie poznano mechanizmu działania Cystapep 1. Związek ten wydaje się być wyjątkowo interesujący jako potencjalne antybiotyki a także lek przeciwwirusowe gdyż najprawdopodobniej jego mechanizm działania jest odmienny od dotychczas znanych związków przeciwdrobnoustrojowych. Świadczy o tym chociażby fakt, że pomimo wykonania wielu testów antybakteryjnych in vitro nie stwierdzono indukowania przez ten związek lekooporności. Cystapep 1 jest odkryciem na skalę światową o czym świadczą patenty oraz jego aktywność w stosunku do wielu lekoopornych drobnoustrojów chorobotwórczych.

Obecnie jedna ze szwedzkich firm pracuje nad wprowadzeniem na rynek Cystapep 1 jako dodatku aktywny do sprayu do nosa, który ma być stosowany profilaktycznie, jako środek zapobiegający infekcjom bakteryjnym i wirusowym, przenoszonym droga wziewną.

Krzysztof Klinkosz

Biuro Rzecznika Prasowego UG

Galeria